Verveling en Contemplatie

 

Ik las een alleraardigst boek over verveling. Ik kreeg dat boek bij de presentatie van Ik ben Aizaak van Herman uit Amersfoort. Het is van Peter Toohey, hoogleraar klassieke talen aan de universiteit van Calgary en heet Verveling, een boeiende geschiedenis. Er bestaat zoiets als tijdelijke verveling, maar ook existentiële verveling, en dat laatste heeft veel raakvlakken met depressie. Hij maakt dat aanschouwelijk in een vloeiende stijl met veel voorbeelden uit de kunst, literatuur en kerkgeschiedenis. Het boek stamt al uit 2011, maar is nog best actueel. De afbeelding is een schilderij van Edward Hopper getiteld Kamers aan zee.  Dit schilderij symboliseert existentiële leegte volgens Toohey.

Een ander boek waar ik me al een tijdlang doorheen probeer te worstelen heet Vita contemplativa en is van de Koreaans-Duitse filosoof Byung-Chul Han. De inhoud van dit boek gaat me vaak boven de pet, maar wat ik er inmiddels wel uitgehaald heb en wat ik zelf ook al tijden denk, is dat alles onderhevig is aan de markt, zelfs vrije tijd en feestdagen: ‘Onze vrije tijd mist zowel levensintensiteit als contemplatie. Het is een tijd die we doden om de verveling buiten de deur te houden. Het is geen echte vrije, levendige tijd, maar een dode tijd. Intensief leven betekent vandaag de dag vooral meer presteren en consumeren.’

 

Wat betreft de feestdagen interpreteer ik met mijn boerenverstand dat die ook onderhevig zijn aan de markt. De commercie stort zich keer op keer gretig op wat vroeger vaak spirituele feestdagen waren, zoals Pinksteren, Pasen, Hemelvaartsdag, kerst enzovoort en zo verder. Hoe vaak heb ik niet gelezen dat mensen geïrriteerd verzuchten dat in januari al de paaseitjes in de winkels liggen, of de pepernoten in augustus.

 

5 mei vieren we bevrijdingsdag. Uiteraard is ook dit feest ontaard in grote, dure festivals, waar de drank nèt even duurder is dan normaal. Waar je merchandise kunt kopen van optredende artiesten en diverse vreettentjes staan. Maar wat vieren we eigenlijk nog? Dat we anderen, minder gelukkigen, zoals asielzoekers, diezelfde vrijheid ontzeggen? Dat we vrij zijn om er een puinhoop van te maken bij protesten tegen de komst van migranten?

 

En nu ik toch bezig ben met zeiken: wat betekent de herdenking op 4 mei nog? Eeuwig en altijd is er gesteggel over wie of wat we mogen herdenken. Ik haakte helemaal af toen ene Martin Bosma van de PVV ook een krans mocht leggen bij het Nationaal Monument op de Dam. Was dat dan niet de man van de omvolkingstheorie? Was dat dan niet de man van die partij die openlijk racistisch is? Wat een aanfluiting. Bovendien mag het wat mij betreft wel iets minder met al die uniformen bij herdenkingen. Uit piëteit ben ik wel twee minuten stil, ik herdenk op mijn eigen manier.

 

Wat betreft verveling en contemplatie: ik zoek het eerste bewust op en ik contempleer me helemaal de tering met dat hyperactieve hoofd van me. Gelukkig heb ik een sofa, waar ik geregeld op ga liggen om muziek te luisteren. Maar u mag me best lui vinden, daar lig ik absoluut niet wakker van.

 

Lammert Voos